Literatüre bakıldığında kampçı ve dağcıların doğanın dış etkenlerinden korunmak amacıyla kullandıkları, içinde konaklama faaliyetinin gerçekleştirdikleri tente ve iskeletten oluşan ekipmana çadır (tent) denilmektedir. Çadırlar kullanıldıkları mevsim ve faaliyet türüne göre farklılık gösterirler. Gezi amaçlı bir yaz kampında kurulacak çadır ile, kış günü hızı 100km/s ulaşan bir tipi altında -30°C’ye varan bir soğukta kullanılacak çadır mutlak birbirinden farklı niteliklere sahip olacaktır. Yapmayı düşündüğünüz faaliyetinizde yanlış çadır seçimi yapmanız kötü bir kamp deneyimi geçirmenize neden olabilir. O nedenle eğer yeni bir çadır edinmeyi düşünüyorsanız bu yazının devamını okumanızı tavsiye ederim.

Bir Çadırın Anatomisi

Hemen hemen piyasadaki bütün çadırların bazı temel ortak bileşenleri vardır ve bunların bilinmesinde fayda vardır. Bu bileşenlerin çadırın marka / modeline göre değişebileceğini unutmayınız.

• Çadırın ana kumaşını oluşturan tente, iç tente olarak adlandırılır
• Çadırın tipine göre ikinci bir katman olarak dış tente (canopy)
• Çadırın ayakta durmasını sağlayan, temel iskeletini oluşturan ve pol olarak adlandırılan metal ya da fiber çubuklar
• Çadırın tipine göre bir ya da iki giriş kapısı
• Fazla eşyaların depolanabileceği bagaj
• Gerdirme kazık noktaları
• Havalandırma pencereleri
• Tipine göre kar eteği
• Çadırın içinde eşya gözleri (cepler)
• Çadır içi askı noktaları

Çadırın tipine, mevsimine, markasına ve zamana göre bu özellikler değişebilmektedir. Örneğin eski çadırlarda kar etekleri yaygın şekilde kullanılırken, kar eteklerinin kullanıcılar tarafından iyice karla kapatılıp çadırın içi hava alamaz hale getirilerek yanlış şekilde kullanılmaya başlandığı için artık kar etekli çadırlar fazla üretilmemekte ya da çadırın bazı bölümlerine yerleştirilmektedir (bagajlar gibi). Çadırlarda modeline göre bir iç bir dış tente bulunur. Yazlık çadırlar tek tenteli olarak üretilirlerken, kışlık çadırlar ise çift tenteli olarak üretilirler. Çift tentenin amacı çadırın iç tentesi ile dış tentesi arasında yaklaşık 7-8cm’lik bir hava boşluğu yaratarak ısı yalıtımını bir nebze olsun sağlamaktır. Bu tür çift tenteli çadırlarda dış tente tamamen su geçirmez nitelikte sentetik maddeden üretilirlerken, iç tente ise soluyabilir nitelikte az da olsa su geçirmeye meyilli sentetik materyalden üretilmektedir. Çadırın tabanında ise kesinlikle soluyamayan ve dış tenteye göre biraz daha kalın ve sağlam materyalden taban tentesi bulunur. Benim kullanmakta olduğum The North Face – Mountain 25 modelinin anatomisi aşağıdaki resimde görüldüğü gibidir. Çadır türleri yazımın devamında.  

Çadır Türleri

Çadırlar fiziksel tiplerine göre genellikle 4’e ayrılırlar. Bunlar üçgen tip, dome (kubbe) tipi, tünel tipi ve geodezik tip çadırlardır. Bu tipler dışında özel amaçlara yönelik çok farklı türlerde çadırlar da bulunmaktadır. Üçgen çadırlar; günümüzde yaygın olarak kullanılmamaktadır. İki çubuk ve tenteden oluşur. Rüzgara karşı dayanıksızdır. Yazlık çadır olarak tercih edilebilir. Özellikle yanal rüzgarlarda devrilme, uçma riski çok fazladır. Bu tür çadırların yan gerdirmelerinin çok iyi yapılması gerekir. Rüzgarsız, yazlık aktiviteler ile festivallerde rahatlıkla kullanılabilir. Dome (kubbe) çadırlar karşılıklı iki polün üstte birleşiminden meydana gelirler. Yüksek olmaları ve giriş çıkış kapılarının rahatlığı nedeniyle tercih edilmektedirler. Rüzgara karşı dayanıklılıkları üçgen çadırlara göre biraz daha iyidir. Kubbe tipi çadırlar genellikle Türkiye şartlarında yaz kamplarında ve bahar kamplarında rahatlıkla kullanılabilirler. Bir diğer çadır türü olan  tünel çadırlar üçgen çadırların gelişmiş versiyonudur. U harfi biçiminde pollerden meydana gelir, uzun bir görünümü vardır. Geniş olmaları nedeniyle tercih edilmektedirler. Rüzgara karşı dayanıklıdırlar. Genellikle çift tenteli olan bu çadırlar Türkiye şartlarında çok ağır olmayan şartlarda rahatlıkla kullanılabilirler. Son çadır türü olan geodezik çadırlar, aerodinamik yapılarıyla özellikle dağcılara hitap eden çadırlardır. Geodezik çadırların avantajı aerodinamik yapılarının çok iyi olması, yüksek irtifa dağcılığında rüzgar dayanımlarının çok iyi olmasıdır. Bu tür çadırlar yüksek teknoloji yardımı ile farklı yönlerden esen sert rüzgar testlerine tabi tutularak geliştirilmektedirler. Geodezik çadırlar günümüz dağcıları tarafından yaygın biçimde tercih edilmektedir. Bu çadırların dezavantajları ise, çift tenteli ve karmaşık yapıları nedeniyle kurulumları tek tenteli çadırlara göre biraz daha zordur, biraz daha ağır olabilirler ve alçak olurlar. Bu tür bir yüksek irtifa çadırının boyu 110-130cm arasıdır, yani yetişkin normal bir bireyin içinde ayakta durması imkansızdır. Aerodinamiği sağlamak amacıyla bu çadırlar oldukça alçak üretilmektedir.

Mevsimine Göre Çadırlar

Çadır alırken dikkat edilmesi gereken ana hususlardan bir diğeri yazımızın başında da bahsettiğim gibi çadırın yaz mı kış faaliyetinde mi kullanılacağıdır. Piyasada bulunan çadırlar genellikle mevsimlerine göre kategorize edilerek satılmaktadırlar.  Mevsimlerine göre çadırlar 3 mevsim, 4 mevsim ve 5 mevsim çadırlar olarak gruplandırılırlar.

3 Mevsim Çadırlar

Bu çadırlar genellikle bahar ve yaz faaliyetlerinde kullanılmak üzere tasarlanmış, rüzgar dayanımı az, ancak oldukça kullanışlı, diğer modellere nazaran biraz daha yüksek çadırlardır. Bu çadırların ısı yalıtımı hemen hemen yoktur. Ancak havalandırmaları iyidir. O nedenle yaz kamplarında tercih edilirler. Rahatlıkla su geçirebilirler. Yağmurda içeri su alabilirler. Bu çadırlar genellikle tek tentelidirler. Ancak çift tenteli üç mevsim çadırlar da bulunmaktadır. Bu çadırların iç tentesi genellikle tül şeklindedir. Dış tentesini örtmeden yıldızları seyrederek uyumaya imkan sağlar. Tül sayesinde bol hava alacağı için yaz kamplarında çadırın içi bir nebze daha serin olur. Bu çadırların oldukça ekonomik fiyatlı olduklarını da hatırlatmakta fayda var.

• Örnek 3 mevsim çadır modelleri;
  • MSR -Hubba Hubba
  • MSR – Freelite
  • The North Face – Stormbreak
  • The North Face – Triarch
  • Black Diamond – Mesa
  • Sierra Designs – Flashlight
  • Mountain Hardwear – Ghost Sky
  • Eureka – Spitfire
  • Vaude – Campo
  • Vaude – Taurus
  • Marmot – Catalyst
  • Marmot – Limelight
  • Ferrino – Gobi
  • Coleman – Sundome

4 Mevsim Çadırlar

Bu çadırlar üç mevsim çadırlara göre biraz daha sağlam, su geçirmez nitelikteki çadırlardır. Tek ve çift tenteli olabilirler. İki kişilik dört mevsim çadır genellikle 2 pollüdür. Kış mevsimine dayanımları çok iyi değildir. Türkiye şartlarında kış mevsimlerinde ~1000mt-1500mt rakımlarda rahatlıkla kullanılabilirler. Kampçılar tarafından oldukça rağbet gören çadırlardır. Üç mevsim çadırlara göre biraz daha fiyatları yüksek olabilir. Ancak kış yüksek irtifa dağcılığı için uygun çadırlar olmasa da çok sert tipi ve fırtınanın olmadığı yüksekliklerde rahatça kullanılabilirler.

• Örnek 4 mevsim çadır örnekleri;
  • Husky – Bird
  • Husky – Burton
  • Salewa – Denali II
  • Coleman – Darwin 2
  • Ferrino – Lhotse
  • Ferrino – Manaslu
  • Evolite – Oregon Pro
  • The North Face – Assault 2

5 Mevsim Çadırlar

 Beş mevsim çadırları anlatmadan önce 5 mevsim ne demektir öncelikle ondan bahsedeyim. Biz mevsim olarak ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış olarak dört mevsimi biliriz. Ancak dağcılıkla beşinci mevsim olarak aşırı kış ve soğuk şartları ifade eden beşinci mevsim vardır. Bu tür çadırlar aşırı kış, tipi, fırtına ve yüksek irtifaya kara dayanıklı çadırlardır. Tente sentetik kumaşları -60°C  -70°C soğuk havada çatlama kırılma olmadan esnek kalabilecek şekilde üretilmişlerdir.  Bu çadırlar genellikle 2 ya da 3 kişiliktir (bazı markaların 5-6 kişilik modelleri de mevcuttur). İki kişilik beş mevsim çadır genellikle 4 pollüdür. Dağcılık amaçlı ve kış şartlarında, yoğun fırtınalara maruz kalacağınızı düşünüyorsanız 5 mevsim çadır tercih etmeniz gerekmektedir. Bu çadırların üretim amacı dayanıklılık olduğu için, üç ve dört mevsim çadırlara göre biraz daha ağır, kurulumları kompleks olabilirler. Elbette fiyat olarak da diğer iki çadır türünden daha pahalı çadırlardır.

• Örnek 5 mevsim çadırlar;
  • Husky – Fighter
  • Husky – Falcon
  • Vaude – Power Sphaerio
  • Makalu – Felen
  • The North Face – Mountain 25
  • Evolite – Ice II
  • Marmot – Thor
  • Ferrino – Pilier 2
  • Hilleberg – Jannu
  • MSR – Remote
  • Eureka – High Camp 2

Hangi Çadırı Seçmeliyim?

Yukarıda bahsettiğim çadır türleri yazlık bahar aktivitelerinden, yüksek irtifa zirve dağcılığına kadar farklı aktiviteler için üretilmişlerdir. Öncelikle yapmanız gereken çadırı ne amaçla kullanacağınıza karar vermenizdir. Örneğin Bozcaada’da deniz kenarında yaz günü bir kamp yapmayı düşünüyorsanız 5 mevsim bir çadıra yaklaşık 2.000TL vermeniz gereksiz, fazla lüks olabilir. hatta çift tenteli ve havalandırmaları da küçük olacağı için yaz günü çadır içinde sıcaktan dolayı buhranlar geçirebilirsiniz. 3 mevsim bir çadır, Bozcaada gibi bir yerde yapacağınız yaz kampında rahatlıkla işinizi görecektir ve daha ekonomik olacaktır. Yine sonbahar döneminde Yedigöller’de yapmayı planladığınız orman içi bir kamp faaliyeti için 4 mevsim bir çadır tercih edebilirsiniz. Erciyes Dağı’na Ocak ayında gidip, 2.500mt. civarında -18°C’de bir kış kampı geçirmeyi düşünüyorsanız 5 mevsim çadır tercih etmeniz sizin faydanıza olacaktır. İkinci bir konu çadırın kaç kişilik olacağıdır. Unutulmamalıdır ki çadırlarda konaklayabilecek kişi sayısı arttıkça çadırın büyüklüğü de artacak ancak ağırlığı ve kapladığı alan da artacaktır. Özellikle uzun yürüyüşlerin gerektiği kamplarda ağır bir çadırı taşımak oldukça bireyi zorlayabilir. O nedenle gidilmesi düşünülen faaliyete göre çadır seçilmeli, boş yere gereksiz fazladan yük taşımanın önüne geçilmelidir. Çadırla beraber alabileceğiniz diğer dağcılık ekipmanları için şu yazıyı okuyabilirsiniz. Çadırınızı kurmak için yer seçimi konusunda öneriler için şu konuya da gözatabilirsiniz.

Bana Göre Bir Çadırda Olması Gereken Özellikler

• Çift tenteli olmalı
• Türkiye şartlarında kış faaliyetlerinde sorunsuzca kullanılabilmeli
• Hafif olmalı
• Polleri DAC Alüminyum olmalı, fiber pollü olmamalı (fiber poller soğukta kolay kırılıyorlar ama alüminyuma göre oldukça hafifler)
• Kar kazıkları bulunmalı, kazıkları alüminyum olmalı
• Taban tentesi en az ~5000 mm su geçirmez olmalı
• İç tentesi en az ~1500 mm su geçirmez olmalı
• Kurulumu kolay olmalı, arazide dar setlere kurulabilmeli
• Havalandırma delikleri olmalı
• En az bir bagajı olmalı
• Isı yalıtımı iyi olmalı, iç tente soluyabilir olmalı
• Tüm tente kumaşı rip-stop özelliğine sahip olmalı, kolay yırtılmamalı (rip-stop: yırtılan bir yerin yırtılmaya devam etmesini önleyen sistem)
• Dikiş yerlerine  yapışkan bant çekilmiş olmalı, dikişlerden su almamalı
• Kazık noktaları gece görüşü arttırmak için fosfor yansıtıcılı olmalı, gece ayaklarınızın takılıp düşmenizi engellemeli
• Fermuarların tutma yerleri fosforlu olmalı, gece rahatlıkla farkedilebilmeli
• Pol kırılırsa tamir etmek için doktor-pol tamir kiti olmalı
• Tercihen 2 kişilik bir model için maksimum 4kg ağırlığa sahip olmalı
• Çadır içlerinde kişi sayısıyla orantılı sayıda cep olmalı

Erdi YILMAZ